Wat is de oorsprong/geschiedenis van ?
Lijnzaad komt van de vlasplant, een van de oudste gecultiveerde gewassen ter wereld.
De plant werd duizenden jaren geleden al gebruikt voor kleding (linnen) én voeding.
Via het Midden-Oosten en Egypte verspreidde vlas zich over Europa.
Lijnzaad word al eeuwen gebruikt als veevoer. Het geeft een glanzende vacht, betere melkvetten en was een goedkope bron van energie en vetzuren. In de 19e en vroege 20e eeuw was het heel normaal dat boeren een schep lijnzaad aan het voer toevoegden, vaak eerst gekookt om de slijmstoffen vrij te maken.
Voor pluimvee en vogels wordt lijnzaad gebruikt. Het zorgt voor:
een goede verenkwaliteit,
extra omega-3 in de dooiers bij kippen,
en het verhoogt de energiewaarde van het voer.
Wat zijn de voedingswaarden?
Nutrient Waarde per 100 g KJ 2 234 kJ kcal 534 kcal eiwitten 18,3 g vetten 42,2 g koolhydraten 1,6 g voedingvezels 27,3 g alcohol 0 g vit B1 Thiamir 1,64 mg B2 Riboflavine 0,16 mg B3 Niacine 3,1 mg B5 0,99 mg B6 Pydoxine 0,47 mg B8 B11 Foliumzuur 87 µg B12 0 µg C Ascorbinezuur 0,6 mg D Calcifine 0 µg E Tocoferol 0,47 mg K Fylochinon 4,3 µg Betacaroteen 4 µg Calcium CA 255 mg Chroom chloride Fluoride Fosfor P 642 mg IIJzer FE 5,7 mg Jodium I Koper CU 1,3 mg Magnesium MG 392 mg Mangaan MN 2,5 mg Molybeen Natrium NA 30 mg Seleen Se 25,4 µg Zink 4,3 mg Vit. A Retinol 0 µg
Bij allergie voor
Lijnzaad kan bij sommige mensen winderigheid of buikklachten geven door de vezels. Grote hoeveelheden kunnen de opname van medicatie beïnvloeden door de slijmstoffen. Verder zijn er weinig allergieën bekend.
Lijnzaad kan bij sommige mensen winderigheid of buikklachten geven door de vezels. Grote hoeveelheden kunnen de opname van medicatie beïnvloeden door de slijmstoffen. Verder zijn er weinig allergieën bekend.
Waardoor kun je vervangen in een recept?
Voor binding in baksels kun je lijnzaad vervangen door Psylliumvezels of lijnzaad. Als je het gebruikt voor structuur dan kun je alle andere zaden gebruiken. Denk aan hennepzaad, maanzaad en sesamzaad.
Wat is het seizoen?
Je kunt het hele jaar lijnzaad kopen.
Waar kun je kopen?
Lijnzaad is op veel plekken verkrijgbaar, van supermarkten tot online natuurwinkels.
Als je kiest, ga dan altijd voor hele zaden en biologisch. Omdat:
Kwaliteitsbehoud
In een heel zaad is de olie volledig beschermd door de zaadhuid. Zodra lijnzaad wordt gebroken, komt het vet direct in contact met zuurstof en licht.
Dat zorgt binnen korte tijd voor oxidatie, ranzigheid en verlies van voedingswaarde – vooral van de omega-3-vetzuren, die juist zo waardevol zijn.Biologisch
Omdat lijnzaad vaak olie bevat en oliehoudende gewassen pesticiden extra goed opnemen, wil je geen vervuiling. Biologisch lijnzaad minimaliseert die belasting voor je lichaam én voor de bodem.
Wij bestellen zelf vrijwel alles bij Puur Mieke, omdat hun kwaliteitsnorm hoog ligt, de herkomst transparant is en het altijd biologisch is. Dat past bij de zuivere basis die we binnen Eetjezelfvitaal willen — voeding die je lijf ondersteunt, niet belast.
Kun je zelf telen?
Vlas groeit goed in ons klimaat en wordt in Nederland en België op kleine schaal geteeld, vooral voor vezelproductie. De zaden zijn ook lokaal verkrijgbaar, al komt veel consumptielijnzaad uit Canada en Oost-Europa.
Ik vroeg Chatgtp of hij het zou aanraden om te telen 😉
Als je genoeg ruimte hebt en het vooral leuk vindt om het proces te ervaren, dan: ja – maar met realistische verwachtingen.
Vlas (de plant waar lijnzaad van komt) groeit prima in Nederland. Het is zelfs historisch een typisch Nederlands gewas. Je kunt het dus zaaien, laten bloeien met prachtige blauwe bloempjes en in de zomer de zaadbolletjes oogsten.
Toch zou ik het alleen aanraden als moestuinier met plezier, niet als bron van grote hoeveelheden zaad, want:
Je hebt veel planten nodig voor weinig oogst
Van één plant krijg je maar een paar gram zaad. Wil je een potje vullen, dan praat je al snel over een vierkante meter of meer.Het vraagt een droge oogstperiode
De zaadbolletjes moeten volledig rijpen én droog geoogst worden. In een natte zomer wordt dat een gedoe.Het breken en schonen van de zaadjes kost wat werk
Als je het zelf wilt verwerken, moet je de kapsels openmaken en het zaad scheiden van plantresten.
Wanneer wel doen?
Je wilt een educatieve ervaring (kinderen, moestuinclub, schooltuintje).
Je hebt een grote tuin of voedselbos en wil eigen zaad voor variatie en autonomie.
Je vindt het mooi om vezelgewassen in je tuin te hebben – vlas is esthetisch én bijen genieten ervan.
Wanneer zou ik het niet aanraden?
Als je het doet voor voorraad of zelfvoorziening → het rendement is simpelweg te laag.
Als je heel beperkt ruimte hebt → kies dan iets met meer opbrengst per m² (bijv. kruiden, notenstruik, knolgroenten).
Praktisch advies als je het wél wilt telen
Zaaitijd: april–mei
Standplaats: volle zon, luchtige grond
Oogst: juli–augustus
Tip: droog de zaaddozen binnen na, zodat je minder kans hebt op schimmel
Hoe en/of hoelang, bewaar je ?
Bewaar het zaad koel, donker en luchtdicht. dan is het heel lang houdbaar Het kan ranzig en muf worden maar dan kun je het nog wel eten.
Wat zijn de verschillende soorten ?
Er zijn twee soorten: bruin lijnzaad en goud/geel lijnzaad.
De smaak en samenstelling verschillen nauwelijks.
Goudkleurig wordt iets milder gevonden.
Bereiding van
Lijnzaad bindt vocht en wordt daarom gebruikt in crackers, groentebroden, plantaardige burgers, smoothies, overnight bowls en als verdikker in sauzen of baksels. In combinatie met water vormt het een gel die structuur geeft.Lijnzaad bindt vocht en wordt daarom gebruikt in crackers, groentebroden, plantaardige burgers, smoothies, overnight bowls en als verdikker in sauzen of baksels. In combinatie met water vormt het een gel die structuur geeft.
Lijnzaad bindt vocht en wordt daarom gebruikt in crackers, groentebroden, plantaardige burgers, smoothies, overnight bowls en als verdikker in sauzen of baksels. In combinatie met water vormt het een gel die structuur geeft.
Voor dit artikel gebruikte ik mijn eigen kennis aangevuld met AI
Gebruikte bronnen:
PubMed – voedingsprofielen plantaardige zaden
USDA FoodData Central – lijnzaad, dried
EFSA richtlijnen voedingsvezels en
ALAWageningen University – vlas- en lijnzaadproductie in Nederland
